Geboortelot

Het verhaal van Geboortelot wordt verteld door twee vrouwen: mijn betovergrootmoeder Jannetje van Veldhuizen (Rhenen, 1842 - Siddeburen, 1927) en mijn oudovergrootmoeder Bouwina Everts Stuivinga (Bierum, 1811- Bierum 1898). Zij leven niet in een vacuüm. Hun levens zijn beïnvloed door generaties voor hen en door hun nageslacht. Opvallend is dat Bouwina en Jannetje verkeren in arbeidersmilieus, zoals ook in de daaropvolgende generaties het geval was. Want het had anders kunnen zijn. Jannetje proefde aan het gegoede leven toen zij bij dominee Bleeker in dienst was. Hoewel het in die tijd gebruikelijk was om binnen je eigen stand te trouwen, had het kunnen geschieden dat ze een bemiddelde partij trof. Dat gebeurde niet. Bouwina vond de liefde bij Jan, die door erfdeling van de boerenstand naar de arbeidersstand was gedaald. Zijn vader Harm en zijn oom Frederik waren nog boeren met aanzien geweest.
Het leven op het Groningse platteland was hardvochtig. De arbeiders maakten lange dagen, hun lichamen waren versleten nog voor ze de ouderdom bereikten. Bouwina's vader was veldwachter, een beroep dat minder gewicht had dan je zou verwachten. Hij was een manusje van alles, moest bij nacht en ontij op pad. Jannetje's vader was landbouwer, op de Utrechtse Heuvelrug. Zijn leven - en dat van zijn dochters - nam een ingrijpende wending toen zijn vrouw overleed. Het was een geluk dat Jannetje zo'n goede betrekking kreeg bij een domineesgezin.
Ik ben van vijf generaties na Jannetje, generatie X. Sinds ik Geboortelot schreef, ben ik ervan overtuigd dat er een generationeel besef is. Het harde werken, het arbeidersgezin, ik ben erin opgegroeid. Hoeveel liefde Jannetje ook voelde voor haar domineesgezin, ze zou er nooit echt deel van zijn. Ook al zijn er objectief gezien geen standen meer, subjectief bestaan ze nog wel. Met Geboortelot heb ik geprobeerd de arbeiders, de generatie van kleikrabbers een stem te geven. Want zonder mijn voorouders en hun arbeidersgeneratie zou er voor niemand welvaart bestaan.